pension – आयुष्यभर कष्ट करून जगणाऱ्या प्रत्येक माणसाला एक प्रश्न नेहमी सतावत असतो, तो म्हणजे वृद्धापकाळात आर्थिक स्वातंत्र्य कसे टिकवायचे. नोकरी संपल्यानंतर किंवा शारीरिक क्षमता कमी झाल्यावर उत्पन्नाचा स्रोत बंद होतो, पण खर्च मात्र चालूच राहतो. अशा परिस्थितीत कुटुंबावर अवलंबून न राहता स्वाभिमानाने जगण्यासाठी पेन्शनसारखी सोय असणे अत्यंत आवश्यक आहे. याच गरजेला ओळखून केंद्र सरकारने अटल पेन्शन योजना सुरू केली आहे, जी सर्वसामान्य नागरिकांसाठी एक वरदान ठरत आहे.
अटल पेन्शन योजना ही केंद्र सरकारची एक महत्त्वाकांक्षी सामाजिक सुरक्षा योजना असून तिचे संचालन ‘पेन्शन फंड रेग्युलेटरी अँड डेव्हलपमेंट अथॉरिटी’ म्हणजेच पीएफआरडीए या संस्थेमार्फत केले जाते. या योजनेचे वैशिष्ट्य म्हणजे यात सहभागी होणाऱ्या व्यक्तीला वयाच्या साठाव्या वर्षानंतर दरमहा निश्चित रक्कम पेन्शन म्हणून मिळते. हे उत्पन्न नियमित आणि खात्रीशीर असल्याने वृद्धापकाळातील आर्थिक चिंता मोठ्या प्रमाणावर कमी होते. सरकारच्या पाठिंब्यामुळे या योजनेची विश्वासार्हता इतर कोणत्याही खासगी पेन्शन योजनेपेक्षा कितीतरी अधिक आहे.
या योजनेत सहभागी होण्यासाठी अर्जदाराचे वय अठरा ते चाळीस वर्षांदरम्यान असणे आवश्यक आहे. जितक्या लवकर या योजनेत सहभाग घेतला जाईल, तितका मासिक हप्ता कमी असतो आणि दीर्घकाळ गुंतवणूक केल्याने परतावाही अधिक चांगला मिळतो. वयाच्या अठराव्या वर्षी सुरू केलेली छोटीशी बचत पुढील चाळीस वर्षांत एक मोठी संपत्ती उभी करते. त्यामुळे तरुण वयातच या योजनेचा विचार करणे हे आर्थिक शहाणपणाचे लक्षण आहे.
यह भी पढ़े:
नमो शेतकरी योजना 8वा हप्ता अपडेट: जाणून घ्या अधिकृत तारीख आणि शासन निर्णय Namo Shetkari Yojana
अटल पेन्शन योजनेत गुंतवणूक करणाऱ्या व्यक्तीला वयाच्या साठाव्या वर्षानंतर दरमहा एक हजार ते पाच हजार रुपयांपर्यंत पेन्शन मिळू शकते. पेन्शनची रक्कम किती असावी, हे तुम्ही स्वतः ठरवू शकता आणि त्यानुसार मासिक हप्त्याची रक्कम निश्चित केली जाते. जर एखाद्या व्यक्तीला दरमहा पाच हजार रुपये पेन्शन हवी असेल, तर त्यांना अधिक हप्ता भरावा लागेल. मात्र एक हजार रुपयांच्या पेन्शनसाठी अत्यंत कमी रक्कम भरूनही हे उद्दिष्ट साध्य करता येते.
मासिक हप्त्याचे गणित समजून घेतले तर हे अधिक स्पष्ट होते. एखादी व्यक्ती वयाच्या अठराव्या वर्षी या योजनेत सहभागी झाली आणि दरमहा पाच हजार रुपये पेन्शनचा पर्याय निवडला, तर तिला दरमहा फक्त दोनशे दहा रुपयांचा हप्ता भरावा लागतो. तीच व्यक्ती वयाच्या तिसाव्या वर्षी योजनेत आली तर हप्ता वाढून पाचशे सत्तर रुपयांपर्यंत जातो. चाळीसाव्या वर्षी सहभाग घेणाऱ्यांना हजार चारशे पन्नास रुपयांपर्यंत मासिक हप्ता भरावा लागू शकतो. हे आकडे स्पष्टपणे सांगतात की लवकर सुरुवात करणे किती फायदेशीर आहे.
या योजनेत आणखी एक महत्त्वाची सोय म्हणजे पेन्शनधारकाच्या निधनानंतर त्याच्या जोडीदाराला त्याच रकमेची पेन्शन चालू राहते. जोडीदाराच्याही निधनानंतर जमा झालेली एकूण पेन्शन रक्कम नॉमिनीला म्हणजेच वारसाला परत मिळते. यामुळे योजनेतील गुंतवणूक कधीही वाया जात नाही आणि कुटुंबाला आर्थिक सुरक्षितता मिळते. ही बाब या योजनेला इतर कोणत्याही योजनेपेक्षा वेगळी आणि अधिक आकर्षक बनवते.
असंघटित क्षेत्रातील कामगार, रोजंदारीवर काम करणारे मजूर, शेतकरी आणि छोटे व्यावसायिक यांच्यासाठी ही योजना विशेषतः उपयुक्त आहे. या घटकांना सरकारी नोकरदारांप्रमाणे नियमित पेन्शनची सोय नसते आणि त्यांचे उत्पन्नही अनिश्चित असते. अशा परिस्थितीत दरमहा थोडी थोडी बचत करून वृद्धापकाळाची तरतूद करणे शक्य होते. या योजनेमुळे समाजाच्या तळाच्या घटकांनाही आर्थिक सुरक्षिततेची हमी मिळते.
शेतकऱ्यांसाठी तर ही योजना खरोखरच वरदानासारखी आहे. शेती हा हंगामी व्यवसाय असल्याने उत्पन्नाची निश्चितता नसते आणि वृद्धापकाळात शेतीचे काम करणेही अशक्य होते. अटल पेन्शन योजनेत गुंतवणूक केल्यास शेती बंद झाल्यानंतरही दरमहा निश्चित उत्पन्न मिळत राहते. यामुळे शेतकऱ्यांना आपल्या मुलांवर आर्थिक भार न टाकता स्वाभिमानाने जगणे शक्य होते.
महिलांसाठीही ही योजना तितकीच महत्त्वाची आहे. घरकाम करणाऱ्या किंवा अनौपचारिक क्षेत्रात काम करणाऱ्या महिलांना सामान्यतः पेन्शनची सुविधा उपलब्ध नसते. या योजनेत सहभागी होऊन त्या स्वतःच्या वृद्धापकाळासाठी सुरक्षित भविष्य निर्माण करू शकतात. घरातील बचतीतून दरमहा छोटी रक्कम बाजूला काढणे हे दीर्घकाळात मोठ्या आर्थिक स्वातंत्र्याचा मार्ग ठरू शकते.
या योजनेत सहभागी होण्याची प्रक्रिया अत्यंत सोपी आणि सुलभ आहे. आपल्या जवळच्या कोणत्याही राष्ट्रीयीकृत बँकेत जाऊन बचत खाते उघडले की अटल पेन्शन योजनेसाठी अर्ज करता येतो. आधार कार्ड आणि मोबाइल नंबर असेल तर काम आणखी सोपे होते. बँक मित्र, पोस्ट ऑफिस आणि काही सहकारी बँकांमार्फतही या योजनेत नोंदणी करता येते.
प्राप्तिकराच्या दृष्टिकोनातूनही ही योजना फायदेशीर आहे, कारण या योजनेत भरलेल्या हप्त्यावर आयकर कायद्याच्या कलम ८० सीसीडीनुसार करसवलत मिळते. हजार ते दीड हजार रुपयांपर्यंतची करबचत करदात्यांसाठी अतिरिक्त फायदा ठरते. म्हणजेच गुंतवणुकीवर परतावा मिळतोच, शिवाय कर वाचवण्याचाही लाभ होतो. अशा दुहेरी फायद्यामुळे ही योजना आर्थिक नियोजनाच्या दृष्टीने अत्यंत आकर्षक पर्याय ठरते.
थोडक्यात सांगायचे झाले तर अटल पेन्शन योजना ही केवळ एक सरकारी योजना नाही, तर ती एक जीवनशैली बदलणारी संधी आहे. तरुण वयात केलेली छोटी आर्थिक शिस्त वृद्धापकाळात मोठ्या सुरक्षिततेत रूपांतरित होते. प्रत्येक भारतीय नागरिकाने, विशेषतः असंघटित क्षेत्रातील कामगारांनी, या योजनेचा लाभ घेणे हे आपल्या भविष्यासाठी सर्वात शहाणपणाचे पाऊल ठरेल. आजच आपल्या जवळच्या बँकेत जा, माहिती घ्या आणि या योजनेत सहभागी होऊन आपल्या उद्याची सोनेरी पहाट सुरक्षित करा
