Aadhaar card – स्वतःचे हक्काचे घर असावे, हे प्रत्येक माणसाच्या मनात खोलवर रुजलेले स्वप्न आहे. चार भिंती आणि एक छप्पर म्हणजे केवळ राहण्याची जागा नाही, तर ते एका कुटुंबाच्या सुरक्षिततेचे, प्रतिष्ठेचे आणि भविष्याचे प्रतीक असते. मात्र आर्थिक दुर्बलतेमुळे अनेक गरीब कुटुंबांना हे स्वप्न आयुष्यभर स्वप्नच राहते. याच वास्तवाला बदलण्याचा संकल्प घेऊन केंद्र सरकारने प्रधानमंत्री आवास योजना ग्रामीण अर्थात पीएमएवाय-जी ही महत्त्वाकांक्षी योजना राबवली आहे.
या योजनेअंतर्गत ग्रामीण भागातील बेघर आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांतील कुटुंबांना पक्के घर बांधण्यासाठी दोन लाख साठ हजार रुपयांपर्यंतची आर्थिक मदत थेट लाभ हस्तांतरणाद्वारे दिली जाते. हे अनुदान एकाच वेळी न देता टप्प्याटप्प्याने दिले जाते, जेणेकरून घराचे बांधकाम नियोजनबद्ध पद्धतीने होईल. या योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे देशातील प्रत्येक गरजू कुटुंबाला २०२६ पर्यंत सुरक्षित आणि पक्के निवासस्थान उपलब्ध करून देणे.
महाराष्ट्रातील लाखो कुटुंबांनी या योजनेसाठी अर्ज केले असून, नव्याने जाहीर झालेल्या लाभार्थी यादीत आपले नाव आहे का, हे पाहण्यासाठी अनेकजण उत्सुक आहेत. पूर्वी यादी पाहण्यासाठी ग्रामपंचायत किंवा तालुका कार्यालयात वारंवार चकरा माराव्या लागत असत, त्यामुळे वेळ आणि पैसा दोन्ही वाया जात असे. मात्र आता डिजिटल तंत्रज्ञानाच्या मदतीने घरबसल्या मोबाईलवरच ही यादी पाहणे शक्य झाले आहे.
यह भी पढ़े:
नमो शेतकरी योजना 8वा हप्ता अपडेट: जाणून घ्या अधिकृत तारीख आणि शासन निर्णय Namo Shetkari Yojana
यादी पाहण्यासाठी सर्वप्रथम आपल्या मोबाईलच्या ब्राउझरमध्ये प्रधानमंत्री आवास योजना ग्रामीण या योजनेचे अधिकृत सरकारी पोर्टल उघडावे. या पोर्टलवर आवश्यक ती सर्व माहिती उपलब्ध असून, ते वापरण्यासाठी कोणतेही तांत्रिक ज्ञान आवश्यक नाही. साध्या मराठी वा हिंदी भाषेतही हे पोर्टल समजण्यासारखे आहे, त्यामुळे सर्वसामान्य नागरिकांनाही ते सहज वापरता येते.
पोर्टलवर गेल्यानंतर मुख्य पानावर ‘अवास सॉफ्ट’ नावाचा पर्याय दिसेल, त्यावर क्लिक करावे. त्यानंतर उघडणाऱ्या मेनूमधून ‘रिपोर्ट’ हा विभाग निवडावा आणि पुढे ‘सोशल ऑडिट रिपोर्ट्स’ या भागात जाऊन ‘बेनेफिशरी डिटेल्स फॉर व्हेरिफिकेशन’ या पर्यायावर क्लिक करावे. ही प्रक्रिया थोडी किचकट वाटत असली तरी प्रत्यक्षात ती अत्यंत सोपी आहे आणि एकदा सवय झाली की काही मिनिटांतच यादी समोर येते.
त्यानंतर आपले राज्य म्हणजे महाराष्ट्र, जिल्हा, तालुका आणि गाव निवडण्याचे फिल्टर दिसतील. हे सर्व तपशील अचूकपणे भरल्यानंतर स्क्रीनवर दिसणारा कॅप्चा कोड टाकायचा आहे आणि सबमिट बटण दाबायचे आहे. काही सेकंदांतच संपूर्ण गावाची लाभार्थी यादी स्क्रीनवर उघडेल, जी पीडीएफ स्वरूपातही डाउनलोड करून ठेवता येते.
आपले नाव यादीत सापडल्यास, ती अत्यानंदाची बातमी असेल. मात्र जर नाव आढळले नाही, तर निराश न होता काही महत्त्वाच्या गोष्टी तपासणे आवश्यक आहे. अनेकदा आधार कार्ड बँक खात्याशी जोडलेले नसणे, बँक खात्याचे तपशील चुकीचे असणे किंवा अर्जातील माहितीत त्रुटी राहणे, या कारणांमुळे पात्र असूनही नाव यादीत समाविष्ट होत नाही. अशा वेळी ग्रामसेवक किंवा ग्रामपंचायत कार्यालयाशी संपर्क साधून आपल्या अर्जाची नोंद झाली आहे का याची खात्री करावी.
तालुका स्तरावर म्हणजे पंचायत समिती कार्यालयात जाऊन आपला अर्ज क्रमांक, म्हणजे अॅप्लिकेशन आयडी, सादर केल्यास अर्जाची सध्याची स्थिती कळू शकते. अनेकदा अर्ज प्रक्रियाधीन असतो परंतु अंतिम यादीत अद्याप समाविष्ट झालेला नसतो, अशा वेळी संयम बाळगणे आणि नियमित पाठपुरावा करणे आवश्यक असते. कागदपत्रांमधील चुका दुरुस्त करणे आणि संपूर्ण माहिती अपडेट ठेवणे हे लाभार्थ्याच्या हातात असते.
या योजनेत भ्रष्टाचार किंवा खोट्या नोंदणीला वाव मिळू नये यासाठी सरकारने अनेक उपाय योजले आहेत. आधार लिंकिंग, थेट बँक हस्तांतरण आणि जिओ-टॅगिंग या तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून घराच्या बांधकामाच्या प्रत्येक टप्प्यावर लक्ष ठेवले जाते. बांधकाम सुरू झाल्यावर त्याचे फोटो आणि व्हिडिओ अपलोड करणे बंधनकारक असल्यामुळे कुठलीही अफरातफर होणे कठीण होते.
ग्रामीण महाराष्ट्रात अजूनही अनेक कुटुंबे कच्च्या घरांमध्ये किंवा झोपड्यांमध्ये राहत आहेत, जी उन्हाळ्याच्या उकाड्यात असह्य आणि पावसाळ्यात धोकादायक ठरतात. अशा कुटुंबांसाठी घरकुल योजना म्हणजे केवळ आर्थिक मदत नाही, तर ती एक जीवनबदल करणारी संधी आहे. पक्क्या घरामुळे मुलांचे आरोग्य सुधारते, त्यांना अभ्यासासाठी योग्य वातावरण मिळते आणि एकूणच कुटुंबाचे जीवनमान उंचावते.
समाजातील महिला, दिव्यांग आणि एकट्या राहणाऱ्या वृद्ध व्यक्तींना या योजनेत विशेष प्राधान्य दिले जाते. अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती आणि अल्पसंख्याक समाजातील गरजू कुटुंबांनाही या योजनेचा प्राधान्याने लाभ मिळतो. त्यामुळे ही योजना सामाजिक न्यायाचे एक महत्त्वाचे माध्यम बनली आहे.
शेवटी, प्रधानमंत्री आवास योजना ग्रामीण ही केवळ एक सरकारी योजना नाही, तर ती लाखो कुटुंबांच्या आयुष्यातील एक नवा अध्याय लिहिणारी मोहीम आहे. ज्यांनी अर्ज केला आहे त्यांनी आजच आपल्या मोबाईलवर यादी तपासावी आणि आवश्यक ती कागदपत्रे अद्ययावत ठेवावीत. स्वतःच्या हक्काच्या घरात राहण्याचे स्वप्न पूर्ण होण्यासाठी जागरूकता, माहिती आणि वेळेत केलेली कृती हेच सर्वात मोठे हत्यार आहे.
